Radio Nowhere
Νύν & Αήρ
Λίγα λόγια για εμένα
... λίγα και καλά
(διαβάστε περισσότερα)
Ανθολόγιον
Σύνδεσμοι


Τεχνολογια και αλλα "καινα δαιμονια"
829 αναγνώστες
Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2007
13:16

Κατι που μου εχουν τραπεζι οι Κινεζοι μου σημερα (ελπιζω να αποφυγουν αυτη τη φορα τα εδεσματα απο σκορπιους και χελωνες) και δεν προλαβαινω να γραψω ενα πληρες αρθρο (οχι οτι τ'αλλα ηταν δηλαδη), κατι που στο διαλογο που εχουμε ανοιξει με τον blogοσυναδελφο zyzzx (Ecosphere) θα ηθελα να του αντιπαραθεσω μερικους απο τους συγχρονους αστικους μυθους γι'αυτη την (ομορφη δε λεω) νοσταλγια παλαιων εποχων, θα δωσω το λογο σε καποιον που "κατι ξερει".

 

Τεχνολογία και παράδοση

Στον δρόμο από τη Δράμα για τη Θεσσαλονίκη υπάρχει ένα ελαιοτριβείο. Στο οποίο η ταμπέλα του εφέτος άλλαξε και έγινε «σύγχρονο» και «οικολογικό». Ομολογώ ότι καταευχαριστήθηκα βλέποντάς το. Επιτέλους, σκέφθηκα, το σύγχρονο πάει και με το «οικολογικό». Δεν είναι υποχρεωτικό καθετί το καινούργιο να απορρίπτεται από τους οικολογούντες «από χέρι». Οι οποίοι δέχονται να ασχολούνται στα σοβαρά μόνο με οτιδήποτε θεωρούν «παραδοσιακό».

Από την άλλη, βεβαίως, μήπως είναι σκόπιμο να τονίσουμε και το γεγονός ότι ίσως για να είναι κάποιος «in» και σύγχρονος (ιδιαίτερα τις παρέες και στα μπαράκια) θα πρέπει να δείχνει ότι τον ενθουσιάζει το λεγόμενο «παραδοσιακό»;

Οπως και αν έχει το πράγμα και ιδιαίτερα στο κομμάτι που αφορά τις τροφές, το παραδοσιακό κινδυνεύει να κυριαρχήσει. Αρκεί να δει κανείς το παραδοσιακό γιαούρτι, το παραδοσιακό ψωμί, το παραδοσιακό τυρί και δεν συμμαζεύεται.

Το «γερμανικόν» αρτοποιείον

Ημουν πιτσιρίκος στον Βόλο, αρχές της δεκαετίας του '50, όταν ο φούρνος της γειτονιάς μας άλλαξε την ταμπέλα που είχε με μια καινούργια. Η οποία έγραφε με μεγάλα γράμματα «Γερμανικόν Αρτοποιείον». Ουσιαστικά ο φούρναρης είχε αποφασίσει να περάσει στη νέα τεχνολογία με τον «κλίβανο» να καίει πετρέλαιο ως καύσιμο και όχι ξύλα. Η αλλαγή στην ποιότητα του ψωμιού ­ τότε η κατά κεφαλήν κατανάλωσή του ήταν ιδιαίτερα αυξημένη ­ ήταν εμφανής, ή τουλάχιστον έτσι νομίζαμε. Χώρια που η κυρία Μελπομένη είδε διαφορά και στην απλωμένη μπουγάδα της μια και η νέα καμινάδα έβγαζε λιγότερο καπνό. Από την άλλη, όπως τα σκέφτομαι «μετά σαράντα έτη», πρέπει κάτι τέτοιο να ήταν βέβαιο. Η ομοιόμορφη διανομή της θερμοκρασίας σε όλα τα σημεία του κλιβάνου ­ ο νέος τύπος ήταν από μαντέμι ­ έψηνε καλύτερα το ψωμί από τον προηγούμενο. Στον οποίο όταν τον τάιζε ο φούρναρης με ξύλα η θερμοκρασία ανέβαινε. Χωρίς βεβαίως ομοιομορφία στα επί μέρους σημεία του χώρου που έψηνε.

Στη συνέχεια όλοι οι φούρνοι του Βόλου ακολούθησαν την τεχνολογία εκσυγχρονιζόμενοι καταλλήλως. Εμειναν σήμερα κάνα-δυο παλαιοί (δεν τους λέω παραδοσιακούς) στους οποίους γίνεται χαμός από την πελατεία. Το αν ντουμανιάζουν τη γειτονιά με τους καπνούς που βγάζουν είναι μια άλλη ιστορία.

Τι τρώνε οι νέοι;

Για λόγους που αγνοώ πρέπει καθένας από εμάς για να θεωρηθεί στις παρέες του «in» να χαρακτηρίζει με τα χειρότερα λόγια όλα τα σύγχρονα προϊόντα. Οι εκφράσεις του είδους «ποιος ξέρει τι μας ταΐζουν» έρχονται και επανέρχονται συνεχώς. Η σύγχρονη χημεία τροφίμων ­ για την ίδια ομάδα σχολιαστών ­ μόνο προβλήματα δημιουργεί. Τα νέα παιδιά που πηγαίνουν στα Goody's, στα McDonald's και στα Kentucky Fried Chicken καταναλώνουν περίπου δηλητηριώδεις τροφές τις οποίες συνοδεύουν με εξίσου βλαβερά ποτά όπως η Coca-Cola.

Ενώ εμείς στην εποχή μας ζούσαμε άλλη, φυσική, ζωή. Με τον γαλατά να έρχεται το πρωί φορτωμένος το γάλα που μόλις είχε αρμέξει από την αγελάδα. Φρεσκότατο, γεμάτο μικρόβια μελιταίου πυρετού, το οποίο έπρεπε να βράσεις απαραιτήτως. Στο «φανάρι» κρεμασμένο στον τοίχο της κουζίνας υπήρχαν οι υπόλοιπες τροφές μια και η «παγωνιέρα» ­ το τότε ψυγείο, που χρησιμοποιούσε πάγο για ψύξη ­ ήταν είδος πολυτελείας. Ασε που δεν υπήρχε παγοπώλης στο χωριό να κάνει καθημερινή διανομή.

Τα κοτόπουλα που τρώμε σήμερα ουδεμία σχέση έχουν επίσης με εκείνα που τρώγαμε εμείς. Τα οποία πριν από δεκαετίες, ως ιδιαίτερα σπάνια εδέσματα, δημιούργησαν το γνωστό «ζωή και κότα».

Να θυμηθούμε λοιπόν ότι εδώ και 40 χρόνια σε εκείνες τις ειδυλλιακές εποχές τρώγαμε, εκτός από την άνοιξη και τις αρχές του καλοκαιριού, μόνο ηλικιωμένες και άρρωστες κότες. Χωρίς να ξεχνώ το γνωστό «η γριά κότα έχει το ζουμί» θυμάμαι τη γιαγιά μου να μας ταΐζει κότα μόνον όταν διαπίστωνε ότι υπήρχε κάποια στο κοτέτσι που πληρούσε τους όρους της γνωστής έκφρασης «πηγαίνει σαν ζαλισμένο κοτόπουλο». Με λίγα λόγια, το σφάξιμο και το ξεπουπούλιασμα ήταν μία φάση πριν από τον θάνατο. Τον οποίο θα προκαλούσε μια ασθένεια. Δηλαδή τα νοστιμότατα κοτόπουλα που τρώγαμε τότε, και όλοι τα νοσταλγούν, συνήθως ήταν άρρωστα.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σήμερα και με τις γίδες. Μια και είναι χρήσιμες τόσο για να γεννήσουν κατσικάκια όσο και για την παραγωγή γάλακτος ­ από το γιδίσιο γάλα γίνεται εξαιρετική φέτα ­ ο ιδιοκτήτης τις θέλει ζωντανές. Μόνο όταν γεράσουν ή αρρωστήσουν, και εδώ ένα βήμα πριν από τον θάνατο, τις σφάζουν. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι το κρέας από γίδα πωλείται πάμφθηνα.

Ας το έχουμε λοιπόν αυτό υπόψη μας όταν «φτιαχνόμαστε» με την εξαιρετική βραστή γίδα που τρώμε στο γραφικό εστιατόριο στο βουνό. Την πέρασε βεβαίως προηγουμένως η κυρα-Μαρία που τη μαγείρεψε από τη χύτρα ταχύτητας αλλά ας μην τα θέλουμε και όλα δικά μας. Στο κάτω κάτω της γραφής στην περίπτωση της γίδας υπάρχει και κάτι σίγουρο: είναι πάντοτε ντόπια, μια και δεν υπάρχουν γίδες εισαγόμενες.

Αλλαξαν πολλά!

Αν κοιτάξουμε αυτή την εποχή την προθήκη ενός μανάβικου της προκοπής, διαπιστώνουμε να υπάρχει τέτοια ποικιλία φρούτων και λαχανικών που αν τα έβλεπε κάποιος τη δεκαετία του '50 θα κινδύνευε από εγκεφαλικό.

Είναι βέβαιο ότι ήταν αδύνατον πριν από 30 χρόνια να δεις δίπλα δίπλα ντομάτες με κουνουπίδια καθώς και κολοκυθάκια, μελιτζάνες και αγγούρια με λάχανα. Ασε τα μήλα και τα αχλάδια με κεράσια, μπανάνες και ακτινίδια.

Συγχρόνως, μήπως θυμάται κανείς πόσα ξερά σύκα τρώγαμε τότε τον χειμώνα και πόσα σήμερα; Να προσθέσω και το ποσοστό των σπορελαίων σε σχέση με το ελαιόλαδο; Εμείς πάντως στον Βόλο θεωρούσαμε βλασφημία το να βάλουμε στο φαγητό σπορέλαιο. Κοιτάζουμε, έτσι για γούστο, τα ντουλάπια της κουζίνας μας σήμερα με τα αραβοσιτέλαια, τα ηλιέλαια, τα σογιέλαια και όλα τα άλλα;

Κάποτε, μετά από μια διάλεξη στη Λήμνο, με πλησίασε μια συμπαθέστατη κυρία η οποία είχε κρεμασμένο στο στήθος της στη θήκη, που αν δεν κάνω λάθος λέγεται «μάρσιπος», ένα ωραιότατο πιτσιρίκι. Φυσικά είχε άποψη, και μάλιστα απόλυτη, περί του πρακτέου: πρέπει να καταργηθούν όλα τα φυτοφάρμακα. Αλλά η απάντηση-ερώτηση που της έκανα την προβλημάτισε: Στον μικρό δίνετε φάρμακα;

Ηταν προφανές ότι η συμπαθής κυρία έκανε εμβόλια, έδινε αντιβιοτικά, αντιβηχικά και ό,τι άλλο έπρεπε στο παιδάκι. Ουδέποτε θα είχε επίσης διανοηθεί ότι θα έκανε διαδήλωση για την κατάργηση (σε αντιδιαστολή προς τα κακορίζικα φυτοφάρμακα) των ανθρωποφαρμάκων και των φαρμακείων.

Ο παλιός καλός καιρός

Αρκετοί ήδη θα διαφωνήσουν. Πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι καλό όταν η κρατούσα άποψη πρέπει πάντα να μας οδηγεί σε εκφράσεις του είδους: «Θυμάσαι τι νόστιμα και μυρωδάτα ήταν τα ροδάκινα τότε;».

Συγχωρήστε μου την αυθάδεια, αλλά όσοι τα λένε αυτά απλώς αναπολούν έναν παλιό καλό καιρό ο οποίος ουδέποτε υπήρξε. Αν μας άρεσαν περισσότερο τα πορτοκάλια με κουκούτσια, γιατί δεν τα αγοράζουμε και σήμερα αλλά προτιμάμε τα μέρλιν; Υπάρχει, εδώ που τα λέμε, μια μερική ερμηνεία για την άποψή μας ότι όλα στο παρελθόν ήταν νοστιμότερα. Οφείλεται στο γεγονός ότι σε μια περίοδο πείνας και δυστυχίας το σύκο ήταν δώρο εξ ουρανού και το ίδιο ίσχυε και για τα μανταρίνια της Χίου και της Καλύμνου. Χώρια που φαίνεται ότι, αντί για το παρελθόν, αναζητούμε τα νιάτα μας που πέρασαν.

Σήμερα ζούμε σε μια συνταρακτική εποχή όπου οι αλλαγές σε όλους τους τομείς οδηγούν σε δρόμους τους οποίους δεν είχαμε καν φανταστεί. Ας τους απολαύσουμε!

Ο κ. Νίκος Μάργαρης είναι καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.


Το ΒΗΜΑ, 01/01/2000

     

Σχόλια

06/12 14:12  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Μια μικρή λεπτομέρεια, τα τότε (και για πολλά χρονια) "Γερμανικά Αρτοποιία" χρησιμοποιούσαν πάνελς αμιάντου ! Ο εκσυγχρονισμός μερικές φορές βασίζεται σε αμφιλεγόμενες έως μη δοκιμασμένες - ίνα μην τι χείρον είπω τεχνολογίες.
06/12 14:28  Yannis K.
ετσι ειναι.
αλλα δεν ξεραμε,
ομως και παλι μεσα απο την επιστημη το μαθαμε κι αυτο και το σταματησαμε.
ειπαμε η επιστημη ειναι σαν ενα παιδι που δοκιμαζει και μαθαινει το κοσμο δοκιμαζοντας.
και λιγο ακομα πιο πλαγια:
ο αμιαντος δεν ειναι φυσικο υλικο? ποιος σε εμαθε οτι ο αμιαντος αν και φυσικος σκοτωνει?
υ.γ. περιμενω προτασεις για βιβλια :)
06/12 19:06  elenitsa 1
Εγω παλι γιατι εχω εντονη στην μνημη μου την ευωδια του αγγουριου που τρωγαμε ΜΟΝΟ κατακαλοκαιρο-δεν υπηρχε τον υπολοιπο χρονο-και το φινο αρωμα της τοματας τον Αυγουστο?Στην μνημη μου ομως ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ,απο πολλων ετων εχουν χαθει απο την σημερινη πραγματικοτητα, μαζι με την νοστιμια του μοσχαρισιου κρεατος,την γευση που ειχαν τα φρεσκα φασολακια,κ.α πολλα,ας μην τ'απαριθμησω.Εχω χρονια να βαλω αγγουρι και μοσχαρι στο στομα μου,αηδια μου προκαλουν.Κι ουτε θυμαμαι τρελλες αγελαδες να υπηρχαν τοτε.
06/12 19:27  Yannis K.
Επισης αγαπητη Ελενη,
τη γευση του πρωτου φιλιου,
του πρωτου αγκαλιασματος στα σκοτεινα,
του πρωτου τσιγαρου στη ζουλα (αλλο αν ειχαμε αναγουλιασει τοτε),
της πρωτης σοκολατας,
της πρωτης βολτας με ποδηλατο,
της πρωτης φορας που ειδα θαλασσα,
της πρωτης φορας που ακουσα κιθαρα ...
Απο τοτε και μετα μεσολαβησαν τοσα...
Η αγνη εκπληξη μας απο το πρωτοφανερωτο ειναι που τους δινει αλλη διασταση
(αλλα επειδη ειμαι απο χωριο οντως τα μαρουλια απο το πατρικο μου δεν εχουν καμια σχεση με της λαικης, ελα ομως που δεν θα εφταναν να φαμε πανω απο 20 σαλατες το χρονο, οποτε αυτες τις μετρημενες τους δινω παλι αξια)
07/12 16:22  elenitsa 1
Εξακριβωμενο,φιλε,δεν ειναι νοσταλγια της νιοτης.Ειμαι πολυ νεα ακομη,δε νοσταλγω,ζω.
07/12 16:37  Yannis K.
Εξακριβωμενο ποιο φιλεναδα?
Η ευωδια των αγγουριων και το φινο αρωμα της ντοματας?
Οκ, δε δαφωνω απολυτα.
Αν εχεις τη διαθεση ξαναδιαβασε την παραγραφο απο πανω "τι τρωνε οι νεοι" για να δεις και τι αλλα πραγματα ειναι εξακριβωμενα.
Επισης για να μην κατηγορηθω και αδικα, ειπες στο προηγουμενο : "Εγω παλι γιατι εχω εντονη στην μνημη μου ...Στην μνημη μου ομως ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ..." και γενικα το πνευμα του σχολιου σου αποπνεει μια νοσταλγια και δεν ειναι καθολου κακο.
Απλως η νοσταλγια εχει την ταση να σβηνει πραγματα και να θυμαται μονο τα ωραια (κλασσικο παραδειγμα οι αντρες με τις μνημες απο το στρατο).
Και σου ευχομαι να σαι παντα νεα.
08/12 00:24  elenitsa 1
Τα ποσα πολλα ασχημα εχει συγκρατησει η μνημη μου,ουτε που το διανοεισαι.Σιγουρα παντως πολυ περισσοτερα απο τα ωραια.Θυμαμαι,αιφνης,καποια αυγα που βρωμαγαν ψαριλα,ψαραλευρα ταιζαν τις κοτες καποτε,φτηνη τροφη βλεπεις.
Στο κειμενο,τωρα,που με παρεπεμψες,εχω πολλες παρατηρησεις να κανω,λογω επαγγελματικης διαστροφης τα κειμενα τα περνω απο το μικροσκοπιο."Το παραδοσιακο ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ!να επικρατησει"λεει στην εισαγωγη του ο κυριος καθηγητης.Το προσεξες?Σε τι μας βλαπτει αραγε αν δεν φαμε μια φορα γιαουρτακι ΦΑΓΕ και θυμηθουμε την γευση του προβειου,κυριε καθηγητα?
08/12 12:59  Yannis K.
Εχεις δικιο ετσι οπως το θετεις. Ομολογω οτι δεν το ειδα ετσι την πρωτη φορα. Το εννοησα οτι κινδυνευει να επικρατησει ως "ετικετα". Την οποια ετικετα στη συνεχεια αποδομει απο το μυθο της υπενθυμιζοντας και τα συμπαρομαρτουντα του παραδοσιακου.
Η διατυπωση του παντως στην οποια ναφερεσαι ειναι οντως ατυχης.
Αλλα θελει να βαλει καποια πραγματα σε μια τιμια σειρα διατυπωνοντας εμμεσα το ερωτημα: τροφη για τους πολλους η' delicatessen για τους λιγους?
08/12 15:04  elenitsa 1
Τροφη για τους πολλους η λιχουδιες για τους λιγους?Τι ωραιο θεμα συζητησης!Μονο ενα αγνο μυαλο,οπως το δικο σου,θα εβλεπε αυτην τη διασταση στα γραφομενα του εν λογω.Το ολο κειμενο αποπνεει ειρωνια,απαξιωση του παρελθοντος,και υπονοιες οτι υπερασπιζεται το χερι που τον ταιζει.Οσο το διαβαζα,σκεπτομουν:τι λεει ο τυπος?Οταν εφτασα στην υπογραφη αναφωνησα:καλα σε καταλαβα!
Αν και εχεις λογοτεχνικες ανησυχιες,μαλλον δεν εχεις σπουδασει φιλολογια,η λαθευω?Συνεχισε να γραφεις,εισαι μια οαση.
08/12 15:17  Yannis K.
Μια στο καρφι και μια στο πεταλο μ'εχεις :)

οχι, δεν εχω σπουδασει φιλολογια.
Αν θυμαμαι κι εγω καλα αλλη μια φορα με ρωτουσες εαν εχω σπουδασει ψυχολογια :)

Παντως εαν νομιζεις οτι που και που μου χρειαζεται λιγο κρυο νερο, δωστου να καταλαβει...

Οσο για το παρελθον και τους μυθους που το συνοδευουν θα τα ξαναπουμε.
Ε, επειδη νομιζω οτι εισαι και λιγο "τζωρας" δεν ειναι απειλη αυτο, ετσι? :)
08/12 15:58  elenitsa 1
Χαρα μου να τα λεμε απο καιρου εις καιρον.Δεν θυμαμαι να σ'εχω ρωτησει ποτε αν σπουδασες ψυχολογια,μαλλον με μπερδεψες με αλλον συνομιλητη σου.Οσο για το "τι λεει ο τυπος?"αναφερομαι στον καθηγητη,τα δικα σου γραφομενα ειπαμε,ειναι οαση.
08/12 20:20  Yannis K.
δικο μου λαθος,
μ'εβαλες να το ψαξω.
χωρις βεβαια να εχει καμια σημασια, ειχε ρωτησει η(ο) pipini.
ζητω συγνωμη για τh συγχυση λογω (υποτιθεμενου) ιδιου φυλλου
Το σχόλιό σας

Σχετικά με το blog
Και ανατέλλει ο ήλιος, και δύει ο ήλιος.
Εκκλησιαστής Α, 5
Αναζήτηση
Προηγούμενα ’ρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις